أبي الفتح الكراجكي ( مترجم : الشيخ عباس القمي )

57

معدن الجواهر ( نزهة النواظر در ترجمه معدن الجواهر ) ( فارسى )

لا جرم او اوحيا ميكنم ( 1 ) احنف گفته كه چهار خصلت است كه هر كس داراى آنها باشد مرد كاملى خواهد بود و اگر كسى يك خصلت او را دارا باشد مرد صالحى خواهد بود و آن چهار چيز دينى است كه آدمى را هدايت كند و عقلى است كه درستى و راستى در كردار و گفتار آورد و حسب و مجدى است كه آدمى را حفظ كند و حيا و شرمى كه آدمى را از كارهاى ناشايسته منع كند ( 2 ) يكى گفته كه مردم بر چهار قسمند جواد بخيل و مقتصد يعنى كسى كه ميانه روى كند و مسرف پس جواد آن كسى است كه نصيب دنيا و آخرت خود را صرف امر آخرت مىكند و بخيل آن كسى است كه نصيب دنيا و آخرت خود را صرف هيچ كدام نميكند و مقتصد آن كسى است كه نصيب دنيا را صرف دنيا و نصيب آخرت را صرف آخرت مىكند و مسرف آن كسى است كه نصيب دنيا و آخرت را صرف دنيا مىكند ( 3 ) يكى ديگر گفته كه چهار چيز است كه جامه چهار چيز است سخاوت جامه جمالست جوانمردى و كرم جامه حيا است و ننگ و عار جامه حفظ و نگهدارى است و عمل كردن بوعده جامه مروّتست ( 4 ) ديگرى گفته كه چهار چيز است كه خراب و ويران مىكند بدن آدمى را و بسا باشد كه آدمى را هلاك كند با شكم پر داخل حمّام شدن و خوردن گوشتهاى قطع شده و خشك شده و مجامعت كردن در حال امتلاء و پرى معده و مجامعت با پيره زن ( 5 ) وصيّت كرد حكيمى فرزند خود را و گفت اى پسر بگير چهار چيز را و ترك كن چهار چيز را هر گاه چيزى براى تو نقل كردند تو بهتر از آن را بگير و حفظ كن و هر گاه